ปวดหลังร้าวลงขา นครปฐมเมื่อต้นเหตุอยู่ที่หลัง แต่ความปวดวิ่งลงไปถึงน่องและปลายเท้า

สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือรากประสาทระดับเอวถูกกดเบียดหรืออักเสบ จากหมอนรองกระดูกเคลื่อนหรือปลิ้นทับเส้นประสาท ซึ่งพบมากที่สุดที่ระดับเอวข้อที่สี่ต่อห้า และเอวข้อที่ห้าต่อกระเบนเหน็บ รองลงมาคือโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบในผู้สูงอายุ กระดูกสันหลังเคลื่อน และกล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้นประสาท นอกจากนี้ยังมีภาวะที่ทำให้อาการคล้ายกันแต่ต้นเหตุคนละเรื่อง เช่น ปลายประสาทอักเสบจากเบาหวาน หรือหลอดเลือดแดงที่ขาตีบ จึงต้องแยกด้วยการซักประวัติและตรวจร่างกายก่อน ไม่ควรเดาเอง

การร้าวลงขาข้างเดียวไม่ว่าซ้ายหรือขวาเป็นรูปแบบที่พบบ่อยที่สุดของหมอนรองกระดูกกดรากประสาท เพราะหมอนรองกระดูกมักปลิ้นเบียดไปด้านใดด้านหนึ่ง ข้างที่ปวดจึงเป็นข้างที่รากประสาทถูกกด ส่วนอาการร้าวลงขาสองข้างพร้อมกันพบน้อยกว่าและควรได้รับการประเมินเร็วขึ้น เพราะอาจมาจากโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบที่กดเส้นประสาทหลายเส้นพร้อมกัน หรือในกรณีที่พบไม่บ่อยแต่รุนแรงคือกลุ่มเส้นประสาทหางม้าถูกกดทับ ถ้าร้าวลงขาสองข้างพร้อมกับชารอบก้นหรือควบคุมการขับถ่ายผิดปกติ ต้องไปโรงพยาบาลทันที

ส่วนใหญ่ดีขึ้นได้เองโดยไม่ต้องผ่าตัด ข้อมูลทางการแพทย์พบว่าผู้ที่มีอาการปวดร้าวลงขา จากหมอนรองกระดูกเคลื่อนมากกว่าแปดสิบเปอร์เซ็นต์อาการดีขึ้นชัดเจนภายในหกถึงสิบสองสัปดาห์ และร่างกายสามารถดูดซึมส่วนที่ปลิ้นออกมาได้เองบางส่วน ช่วงหนึ่งถึงสองสัปดาห์แรกมักปวดมากที่สุด จากนั้นแนวปวดจะค่อย ๆ ถอยร่นสั้นขึ้นมา จากปลายเท้าเข้าหาสะโพก ซึ่งเป็นสัญญาณที่ดี แต่คำว่าส่วนใหญ่ไม่ได้แปลว่าทุกคน ถ้ามีอาการอ่อนแรง ชามากขึ้น หรือเกินหกสัปดาห์แล้วไม่ดีขึ้นเลย ควรได้รับการประเมินซ้ำ

ต้องไปห้องฉุกเฉินทันทีโดยไม่ต้องรอนัด ถ้ามีอาการชารอบก้น ฝีเย็บ อวัยวะเพศ หรือต้นขาด้านในแบบที่นั่งทับแล้วไม่รู้สึก ปัสสาวะไม่ออก ปัสสาวะราดโดยไม่รู้ตัว กลั้นอุจจาระไม่ได้ หรือขาอ่อนแรงเฉียบพลันโดยเฉพาะสองข้าง กลุ่มอาการนี้คือกลุ่มเส้นประสาทหางม้าถูกกดทับ ซึ่งผลลัพธ์ขึ้นกับเวลาที่ได้รับการคลายการกดทับ นอกจากนี้ยังต้องรีบไปโรงพยาบาลถ้าปวดหลังหลังอุบัติเหตุรุนแรง ปวดหลังร่วมกับไข้สูงหนาวสั่น หรือปวดกลางคืนจนตื่นร่วมกับน้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ

ไม่ใช่ทุกคนและไม่ใช่ตั้งแต่วันแรก ผู้ที่มีอาการมาไม่นาน ไม่มีอาการอ่อนแรง และไม่มีสัญญาณอันตราย ส่วนใหญ่ประเมินได้จากการซักประวัติและตรวจร่างกายทางระบบประสาทก่อน การถ่ายภาพจะมีประโยชน์มากขึ้นเมื่ออาการไม่ตอบสนองตามที่ควร มีอาการทางระบบประสาทชัดเจน หรือกำลังพิจารณาทางเลือกที่ต้องอาศัยตำแหน่งที่แม่นยำ ที่สำคัญคือภาพต้องอ่านคู่กับอาการเสมอ เพราะมีการศึกษาพบว่าคนที่ไม่มีอาการปวดเลย จำนวนไม่น้อยก็ตรวจพบหมอนรองกระดูกปลิ้นในภาพได้เช่นกัน

ยาแก้ปวดช่วยลดความปวดให้อยู่ในระดับที่ขยับตัวได้ ซึ่งเป็นเป้าหมายที่ถูกต้องในช่วงแรก แต่ยาไม่ได้แก้ที่ต้นเหตุว่าอะไรกำลังเบียดรากประสาทอยู่ ความปวดจากเส้นประสาทมักตอบสนองต่อยาแก้ปวดทั่วไปได้ไม่เท่าความปวดจากกล้ามเนื้อ และการซื้อยาชุดหรือยาแก้อักเสบกินเองต่อเนื่องหลายสัปดาห์มีความเสี่ยงต่อกระเพาะอาหารและไต แนะนำให้ใช้ยาภายใต้คำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร และถ้ายังต้องพึ่งยาทุกวันเกินสองสัปดาห์ ควรมาตรวจหาสาเหตุ

คนส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัด แนวทางทางการแพทย์แนะนำให้ดูแลแบบไม่ผ่าตัด อย่างน้อยประมาณหกสัปดาห์ถึงสองเดือนก่อน ถ้าไม่มีสัญญาณอันตราย การผ่าตัดจะถูกพิจารณาเมื่อมีกลุ่มเส้นประสาทหางม้าถูกกดทับ มีอาการอ่อนแรงที่ชัดเจนหรือแย่ลงเรื่อย ๆ หรือปวดรุนแรงจนใช้ชีวิตไม่ได้ทั้งที่ดูแลเต็มที่แล้วเป็นเวลานานพอ สิ่งที่ควรได้ก่อนตัดสินใจคือคำอธิบายว่าตัวเองอยู่ในกลุ่มไหน และเงื่อนไขอะไรที่จะทำให้ต้องเปลี่ยนแผน

เตรียมสามอย่างพอ หนึ่งคือไทม์ไลน์ของอาการ เริ่มปวดวันไหน ปวดร้าวลงถึงตรงไหน แนวชาลากผ่านตรงไหนบ้าง และท่าไหนที่ทำให้แย่ลงหรือดีขึ้น สองคือรายการยาที่กินอยู่ทั้งหมดรวมทั้งยาที่ซื้อกินเอง และสามคือฟิล์มเอกซเรย์หรือผลตรวจเดิมถ้ามี ถ่ายรูปส่งมาทาง LINE ล่วงหน้าได้ คลินิกอยู่บนถนนหลังพระ ตำบลพระปฐมเจดีย์ อำเภอเมืองนครปฐม ใกล้องค์พระปฐมเจดีย์ และจอดรถได้ที่ตลาดโอเดียน แนะนำให้ใส่กางเกงที่ดึงขาขึ้นได้สะดวก เพราะต้องมีการตรวจกำลังกล้ามเนื้อและความรู้สึกที่ขา